Kazakların Demokrası Hareketinin Bedel Ödeyen Lider Şairi Aron Atabeg

   Kazak muhalefet lideri, şair, yayıncı, siyasi aktivist, Aron Atabek,(Nutshev, Aron Kabyshevich)1953 yılında Rusya’nın Astrakhan (Naryn-Khuduk, Limansky )bölgesinde doğdu. Kazak Ulusal Üniversitesi Filoloji Fakültesi’nden mezun oldu. Leningrad Devlet Üniversitesi Moğol Araştırmaları ve Türkiyat Araştırmaları Bölümünde yüksek lisans yaptı.

Yazarın,Yollyg-Tegin. Kül-Tegin Anıtı. – Almatı: Kenzhe-press, 2000.Ulusal bir fikir olarak Tengrianizm // Gazete “Beznen yul”. – 2006. – …vs eserleri  vardır.

1986 yılında Alma-Ata’ Çeltoksan  bağımsızlık hareketine  katıldı. 2 yıl boyunca Kazakistan’ın taşralarında saklanmak zorunda kaldı. Nisan 1989’da, “Siyasi Talepler” tarihi belgesinin organizatörü . SSCB Halk Vekilleri 1. Kongresine Mektup ” . Mektupta şunlar ileri sürülüyordu:  a)SBKP Merkez Komitesi Politbürosunun Aralık 1986’da meydana gelen huzursuzlukla ilgili siyasi değerlendirmesinin gözden geçirilmesi ve protestoya katılanların tümünün serbest bırakılması; b) Kazakistan devlet egemenliğinin verilmesi.

Ağustos 1989’da Atabek, Kazakistan’da ilk Kazak ulusal-yurtsever topluluğu “Zheruyuk”u kurdu. Kasım 1989’da, Zheruyuk topluluğu adına, Alma-Ata şehrinin şehir yönetim kuruluna, Alma’daki Aralık 1986 olaylarının kurbanlarının anısına bir cenaze töreni düzenleme izni talebiyle şahsen bir başvuruda bulundu. -Ata. Zulümler takip etti, Zheruyuk toplumu tasfiye edildi.
13 Aralık 1989’da A. Atabek ve “Zheruyuk” ve Çeltoksan”dan arkadaşlarının girişimiyle, Aralık olaylarının kurbanları anısına tıp enstitüsü binasında tarihteki ilk miting düzenlendi. Aralık 1989’dan Ocak 1990’a kadar Alma-Ata’da Çeltoksan’ın 3. yıldönümünü kutlamak için mitingler düzenlendi.
Aralık 1989’da, 12 gayri resmi örgütün liderlerinin bir parçası olarak, ÇKP’nin Birinci Sekreteri N. Nazarbayev ile bir görüşmeye katıldı ve burada “Kongreye Mektup”ta zaten dile getirilen siyasi talepleri tekil olarak dile getirdi.
Ocak 1990’da N. Nazarbayev’in AHBK Kültür Sarayı’nda gençlerle yaptığı bir toplantıda, tarihte ilk kez bir dakikalık saygı duruşu ile Çeltoktoksan kurbanlarının anısını onurlandırmakta ısrar etti; aynı zamanda salonun yarısı yükseldi, diğer yarısı – yetkililer ve aktivistler oturmaya devam etti; N. Nazarbayev’in kendisi kalktıktan sonra diğerleri kalktı.

1990’da Kazakistan’ın ilk bağımsız kamu gazetesi olan Alaş’ı yayınladı. Aynı 1990’da Alaş Ulusal Bağımsızlık Partisi’nin başkanlığına seçildi.

1991’de baskılar nedeniyle Atabek, Moskova’ya gitmek zorunda kaldı, burada siyasi gazete “KHAK”ı kurdu ve “Alaş ve Kazak milleti” broşürünü yayınladı. Atabek, gazetesinde muhalif Karishal Asanov’un “Halkın kaderi üzerine Duma veya Egemenliğin hayaleti hakkında Söz” başlıklı “Cumhurbaşkanının Gülüşüne İnanmayın” adlı samizdat kitabından alıntılar yayınladı  1991 yılında, Alash partisinin İslami hizbinin üyeleri, ilk liderin yokluğunda, Kazakistan müftüsü Ratbek Nysanbayev’i görevden almaya çalıştı ve bunun sonucunda birkaç Alaş taraftarı tutuklandı .. İslami fraksiyonun mücadele yöntemini paylaşmayan ve talihsiz “darbeyi” siyasi bir hata olarak kınayan Atabek, yine de Alaş partisinin üyeleri olan tutuklu İslamcıları serbest bırakmak için bir dizi girişimde bulundu. İnisiyatifiyle ve masrafları kendisine ait olmak üzere Moskova’dan üç avukat geldi, Azerbaycan Halk Cephesi tarafından iki avukat daha gönderildi; yerli, Moskova ve yabancı medya ve insan hakları örgütleri seferber edildi; RSFSR Yüksek Sovyeti Başkan Yardımcısı Ramazan Abdulatipov’dan Alaşevileri af talebiyle Cumhurbaşkanı Nazarbayev’e hitaben bir dilekçe mektubu yazdı.

Mart 1992’de Atabek, Moskova’daki kendi dairesinde Moskova OMON  tarafından tutuklandı.ve iki Kazak temsilci: Başsavcılık Bürosu kıdemli müfettişi Koshanov ve İçişleri Bakanlığı Albay Semyonov. Atabek iki maddeyle suçlandı: a) Müftü R. Nysanbayev’in hayatına ve sağlığına yönelik bir teşebbüs düzenlemek; b) Ünlü muhalif Karishal Asanov’un Cumhurbaşkanı Nazarbayev’i karalayan gerçekleri içeren bir makalesinin KHAK gazetesinde yayınlanması. Atabek’i kelepçeli olarak Moskova’dan Alma-Ata’ya taşıma girişiminde bulunuldu. Ancak Rusya ve yurtdışındaki demokratik ve İslam toplumu, ünlü muhalif şairin savunmasına geldi. Sonuç olarak Atabek, bir ay içinde Rusya’yı terk etme emriyle geçici olarak Moskova’da kaldı. Siyasi sığınma Suudi Arabistan, ABD ve Almanya tarafından teklif edildi. Daha sonra Atabek şöyle yazar:  “…Batıya gidersem asla geri dönemem. Bu yüzden Azerbaycan’ı seçtim, ayrıca, her iki ülkede de Türk demokratları vardı .”Nisan 1992’de, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebulfeyz Elçibey’den resmi bir davet alan Atabek, ailesi ve birkaç sadık ortağıyla Bakü’ye gitti. Kazak ve Azerbaycan tarafları bir dizi müzakere yapacak, bunun sonucunda Azerbaycan siyasi sığınma sağlama yükümlülüklerini yerine getiremeyecek. Zorunlu siyasi göçte bulunan Atabek, “Türkistan” komitesinin (Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan’dan göçmen muhalifleri içeriyordu) kurulmasını başlattı, müfettişin Karabağ ve Çeçenya gezilerine katıldı. Antalya, Türkiye’deki Birinci Dünya Türk Halkları Kurultayına katılır. Azerbaycan’da iktidara gelmesiyle birlikte G. Aliyev, 1993 yılında, Atabek Azerbaycan’dan ayrıldı ve birkaç ay boyunca eşi ve küçük çocuklarıyla birlikte Kuzey Kafkasya topraklarında kaldı. Aynı yıl Moskova’ya gelir. Aile, akrabalarının yanında kalmak için Alma-Ata’ya taşınır, Atabek kendisi Rusya’da birkaç yıl geçirir. Atabek ancak 1996’da nihayet Kazakistan’a döndü.

2005 yılında Kazakistan Evsizler Hareketi’ni organize ediyor. Bir yıl sonra, Temmuz ayında, Aron Atabek, Shanyrak’ta “yasadışı konut inşası” olarak kabul edilen konut binalarının yıkımı sırasında ayaklanmalar düzenlemek ve bir polis memurunu öldürmek suçlamasıyla tutuklandı. 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı.  2006 yılında, Shanyrak’ın yaklaşık 4000 kişilik bir nüfusu vardı ve evsiz aileler için bir sığınak niteliğindeydi. Yetkililerin, Kazak elitlerine lüks apartmanlar inşa etmek için (böylece binlerce gecekondu sakinini evsiz bırakarak) alanı temizlemek istedikleri duyurulduğunda, tanınmış bir sosyal aktivist olan ve Shanyrak’ın Arazi ve Konut Komitesi Başkanlığını yapan Atabek, sakinlerin bir abluka organize etmesine yardım etti  Diye .

Asıl tutuklanmasının nedeni  dönemin  Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in otokratik rejiminin dobra bir eleştirisi olan Avrasya’nın Kalbi’ni yazdığı için. Atabek şiir ve nesir karışımı bu yapıtını, 2006’da protestocular ile polis arasında çıkan çatışmalarla ilgili suçundan cezaevinde tutulurken yazdı, eseri hapisten gizlice çıkarıldı ve 2012 yılında internette yayımlandı.

 Nazarbayev’in 23 yılı boyunca sürdürdüğü baskıcı  rejimini eleştirmiştir Avrasya’nın Kalbi     Nazarbayev’in ülkenin kaynaklarını nasıl çarçur edip, Batılı şirketlere sattığını ve siyasi özgürlükleri nasıl sınırladığını, yani rejimin bütün yanlış yönlerini listeliyordu.. Atabek tüm bunlardan cumhurbaşkanını sorumlu tutuyordu.. Bunu yapmaya çalışan çok az insan var  onlardan biride Aron Atabeg  bedel ödedi .Bugün çok hasta.

Türkiye’de  kendini Türkçü  milliyetçi diye tanımlayan çoğu kesimler  Aron Atabeg  gibi bir kahramanı tanımaz,demokrasının ve insan haklarının olmadığı baskıcı rejimlerin olduğu Türk cumhuriyetlerinden ödül almayı, bu ülkelerin verdikleri resepsiyonlara katılmayı  övünç  meselesi olarak görürler.

Bu yazıyı nasıl buldunuz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.