Kuşların Tercümanı Ulu Sufi Ferifütdin Attar.

   Ânın bir zamanında bilginin ve varlığın aşkıyla yanan bir gurup kuş yollara düşmüş. Kaf
dağının ardında yaşayan, tüm zamanların bilgeliği ile donanmış, sırrın içinde ölümsüzleşmiş bir kuşa Simurga (Zümrüdü Anka) ulaşmakmış murâd ettikleri. Zorluymuş yolculuk geri dönenler olmuş. Yalnızca otuz kuş kalmış. Yolun sonunda karşılaştıkları bir aynaymış. Aynada gördükleri ise otuz kuş olmuş yani Simurg(Zümrüdü Anka).

İranlı Sufi ve yazar Ferifütdin Attar ın Mantıkut Tayr (Kuşların Yolcuğu yada Kuşların Dili
 olarak Türkçeye çevrilmiştir) adlı kitabı Tasavvuf edebiyatının en önemli eserlerinden biridir.
Simurg Vahdedi Vücut Düiüncesinin bir sembolü sayılmıştır ve metaforlaştırılmıştır. Simurg
Farsça otuz kuş demektir, kuşlar salikleri yani Hakikati arayan manevi yolcuları sembolize e
der. Hüdhüd kuşu ise Mürşid (Üstad)dir. Simurg Hakkın zuhur ve taayyünü dür zira büyük
sürüden hedefe ulaşabilen otuz tane kuştur. 

Ferifütdin Attara göre kesret alemi ezelde hakkın zaatı ile bir idi. Çokluk Dünya alemine
 mahsustur ve zahiridir. Görünen alem ateşten kaynaklanan bir duman gibidir. Bu duman
 kaynağı olan alevi gizlemektedir. Gerçekte herşeyi bir ve birde herşeydir. İlahi bir cevher ile
donanmış insan üzerindeki varlık perdesini kaldırdığında Hakka kavuşabilir, dumanın
gizlediği aleve ulaşabilir. Bunu başarmak için tek bir yol vardır, kendini bilmek, nefsini ıslah h
etmek, şehveti yenip unutmak yolu (Tasavvuf)

Mevlana Celaleddin Rumi, Ferifütdin Attarı aşıkların önderi saymıştır. 

“Ben manzumelerinden şeker dökülen Rumelili mollayım ama söz söylemde şeyh Attarın uşağıyım” demiştir.

 Nakledilen o durki Mevlana küçük yaşta henüz Konyaya gelmeden evvel babası Sultanul Ulema Bahâeddin Veled ile birlikte Ferifütdin Attarı ziyaret etmiş. Küçük Celaleddin inin zekasına ve iştiyakına hayran kalan Ferifütdin Attar ona Esrarname adlı kitabının bir nüshasını hediye etmiştir.

   Ferifütdin Attarın hayatı hakkındaki bilgiler çok yetersizdir. 1142 yada 1145 yılında İranın
Nişabur kenti yakınlarındaki Ketgen köyünde dünyaya geldiği sanılmaktadır. Baba mesleği olan Eczacılık ve Şifacık ile meşgul olduğu için Attar lakabını aldı. Yazdıklarına bakıldığında iyi bir eğitim aldığı anlaşılır. Muhtemelen 1230 yılında Moğol istilalası sırasındaki katliamda öldürüldü. Çok erken yaşlardan itibaren Peygamberler ve Velîler hakkında okumaya başlamıştır. Daha sonra bu bilgileri Teskiretül Evliya adlı kitabında toplamıştır. Attarın Tasavvuf terbiyesini kimden aldığı bilinmemektedir. Büyük bir ihtimalle Bir tarikata girmemiş ve bir Şeyhe bağlanmamış olduğu var sayılmaktadır. Sufiyane yaşamış bir Tasavvuf muhibbi olduğu düşülür. Fakat savunduğu Vahdedi Vücut felsefesi bize gösteriyor ki Ferifütdin Attar, Melami meşrepli bir Sufi dir.

Ferifütdin Attara göre Hak insan aynasında yansır.

 Cihan seninle dolu,

Değilsin sen cihanda. 

Her şey kaybolmuş dende,
 

Sen yoksun ortada.

 Hem gizlisin hem aşikar 

Ne bir yer içindesin,

Ne bir yerin üstünde.

Konuşkanlığındır suskunluğumun sebebi.

Görünürlüğündür gizliliğinin nedeni.

    Menkıbeye göre bir gezgin derviş Attarın şifahanesine destursuz giriverir. Etrafındaki
eşyalara şöyle bir göz gezdiren derviş söyle der Attara “Senin adına üzüldüm. Bunca teferruattı bırakpta nasıl Hakka gideceksin” 

Attar :
“Peki söylermisin sen nasıl gideceksin”

Derviş :
 “Benim işim kolay, şu yamalı hırkadan başka bir şey yok üstümde. Hırkamı çıkarır başımın altına koyar <İnnalillahi Ve İnna İleyhi Raciun> derim ve Hakka giderim”.

Bunu söyledikten sonra Derviş Hırkasını çıkarıp katlamış başının altına yastık gibi koymuş
ve  yattığı yerde canın vermiş. Şahit olduğu bu olay Ferifütdin Attarın hayatında bir dönüm
 noktası olmuş ve kalan ömrünü Dinî bir eğitim ve Sufiyane bir şekilde yaşamıştır. Türbesi
İran Nişaburdadır

🐦 Kaynakça

Mantıkut Tayr çevirisi Mustafa ÇİÇEKLER, Kaknüs Yayınları Doğu Klasikleri Dizisi.

Tezkiretül Evliya çevirisi Süleyman Uludağ, Semerkand Yayınları.

Esrarname Tercümesi Mehmet Kanar, Ayrıntı Yayıncılık

Ekrem Demirli Mantıkut Tayr Okumaları, Ekrem Demirli Web

yazar

Yazar: Mastaura

Blog OkurBlog Yazar

Bu yazıyı nasıl buldunuz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.