10 Kasım Anısına

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruyucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selânik’te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi’ndeki üç katlı pembe evde doğmuştur.

Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım’dır. Atatürk’ün 5 kardeşinden dördü küçük yaşlarda vefat etmiş olup sadece Makbule (Sonradan Atadan soy ismini almıştır) 1956 yılına kadar yaşamıştır.

Mustafa Kemal’in Öğrenim Hayatı 

Mustafa Kemal’in eğitim hayatı Selanik’te başlamıştır. Zübeyde Hanım, geleneksel eğitim modeline sahip Hafız Mehmet Efendi’nin mahalle mektebine göndermiştir. Sonra babasının isteğiyle oradan ayrılarak Şemsi Efendi Mektebine geçer. Bu sırada babasının vefatıyla okuldan ayrılıp bir süre Rapla Çiftliği’nde dayısının yanında kaldıktan sonra Selânik’e dönüp okulunu bitirdi. Mustafa Kemal askerlik hayaliyle Selânik Mülkiye Rüştiyesi’ne kaydoldu. Kısa bir süre sonra 1893 yılında Askeri Rüştiye’ye girdi.

Matematik öğretmenliği yapan Yüzbaşı Mehmet Efendi, Atatürk’ün zekasını ve yeteneğini oldukça beğeniyordu. Kendi adının Mustafa olması sebebi ile Atatürk’e bir isim daha vermeyi düşüyordu. Bir gün şöyle söyledi, “Oğlum, senin adın da Mustafa benim adım da Mustafa. Bu böyle olmayacak. Arada bir fark bulunmalı, bundan sonra senin adın Mustafa Kemal olsun!” Böylece “Mustafa Kemal” ismi bu şekilde oldu.

1896-1899yıllarında Manastır Askeri İdâdi’sini bitirip, İstanbul’da Harp Okulunda öğrenime başladı. Buradaki başarılarını devam ettirerek 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu. Harp Akademisi’ne devam etti. 11 Ocak 1905’te yüzbaşı rütbesiyle Akademi’yi tamamladı.

Asker Hayatı

1905-1907yılları arasında Şam’da 5. Ordu emrinde görev yaptı. 1907’de Kıdemli Yüzbaşı oldu. Manastır’a III. Ordu’ya atandı. 19 Nisan 1909’da İstanbul’a giren Hareket Ordusu’nda Kurmay Başkanı olarak görev aldı.

1911-12yıllarında İtalyanların Trablusgarp’ı işgal edince, Mustafa Kemal sömürgeciliğe karşı ilk savaşını Tobruk ve Derne bölgesinde verdi. 22 Aralık 1911’deİtalyanlara karşı Tobruk Savaşını kazandı. 6 Mart 1912’de Derne Komutanlığına getirildi.

1912’de Balkan Savaşı başlayınca Mustafa Kemal Gelibolu ve Bolayır’daki birliklerle savaşa katıldı. Dimetoka ve Edirne’nin geri alınışında büyük rol aldı. 1913 yılında Sofya Ateşemiliterliğine atandı. Bu görevde iken 1914 yılında yarbaylığa yükseldi.

1914yılında başlayan I. Dünya Savaşı’nda, Mustafa Kemal Çanakkale’de birkahramanlık destanı yazıp albaylığa yükseldi.

Mustafa Kemal daha sonra Kafkas Cephesinde Diyarbakır’da görev aldı. Tuğgeneral oldu ve Muş ve Bitlis’in geri aldı. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918’de Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. 13 Kasım 1918’de İstanbul’a gelip Harbiye Nezâreti’nde göreve başladı.

Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919’daSamsun’a çıktı. 22 Haziran 1919’da Amasya’da yayımladığı genelge yayımladı. 23Temmuz – 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum, 4 – 11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi’ni topladı.

23Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasında önemli bir adım atılmış oldu.

Mustafa Kemal Erzurum Kongresi askerlikten istifa etmiş ve Sakarya Meydan Muhaberesi öncesi Başkomutanlık Kanunu ile askerliğe geri dönmüştür. Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül 1921’deTürkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal’e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi.

 

Siyaset Hayatı 

13 Ekim 1923’te Cumhuriyet idaresi kabul edildi, Atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 Ekim 1923 günü İsmet İnönü tarafından Cumhuriyet’in ilk hükümeti kuruldu.

24 Kasım 1934’de Soyadı Kanunu gereğince, Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verildi.

Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Ağustos 1923 tarihlerinde TBMM Başkanlığına seçildi. 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi.

15-20 Ekim 1927 tarihinde Kurtuluş Savaşı’nı ve Cumhuriyet’in kuruluşunu anlatan büyük nutkunu, 29 Ekim 1933 tarihinde de 10. Yıl Nutku’nu okudu.

Gazi Mustafa Kemal’in başarılarla geçen kariyeri 10 Kasım 1938 saat 9.05’te yakalandığı siroz hastalığı sonucu İstanbul’da Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yumdu.

Cenazesi 21 Kasım 1938 günü törenle geçici istirahatgâhı olan Ankara Etnografya Müzesi’nde toprağa verildi. Anıtkabir yapıldıktan sonra naaşı 10 Kasım 1953 günü nakledildi.

Cumhuriyetimizin kuruyucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 82. yılında saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.

Bu yazıyı nasıl buldunuz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.